Czy przedsiębiorca albo podmiot publiczny może odmówić zapewnienia dostępności cyfrowej?

Czy przedsiębiorca albo podmiot publiczny może odmówić zapewnienia dostępności cyfrowej?

Wstęp

Współczesne prawodawstwo polskie oraz unijne przechodzi fundamentalną transformację w podejściu do praw osób ze szczególnymi potrzebami. Odchodzimy od modelu opartego na opiece społecznej i dobrej woli na rzecz modelu opartego na prawach człowieka, gwarantowanego przez twarde regulacje ustawowe. Kluczowym momentem tej zmiany była ratyfikacja Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych (UNCRPD), która zdefiniowała brak dostępności jako formę dyskryminacji. W polskim porządku prawnym dualizm regulacyjny rozdziela obowiązki podmiotów publicznych, regulowane głównie ustawą z 2019 roku, od obowiązków sektora prywatnego, które wejdą w pełnym zakresie w życie w czerwcu 2025 roku na mocy implementacji Europejskiego Aktu o Dostępności.

Niniejszy raport stanowi wyczerpującą analizę mechanizmów prawnych, które dopuszczają odmowę zapewnienia dostępności, oraz środków ochrony prawnej przysługujących jednostkom. Analiza obejmuje szczegółowe omówienie procedur administracyjnych przed PFRON, roszczeń cywilnoprawnych o odszkodowanie oraz nowych uprawnień konsumenckich wynikających z niezgodności towaru z umową. Celem opracowania jest dostarczenie profesjonalistom i interesariuszom kompletnego obrazu praw i obowiązków w dynamicznie zmieniającym się otoczeniu legislacyjnym.

Granice odmowy

1.1. Definicja i zakres podmiotowy obowiązku

Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (dalej: UZD) nałożyła na szeroki katalog podmiotów publicznych obowiązek zapewnienia dostępności w trzech wymiarach: architektonicznym, cyfrowym oraz informacyjno-komunikacyjnym. Do podmiotów tych zalicza się nie tylko organy administracji rządowej i samorządowej, ale także sądy, trybunały, organy kontroli państwowej oraz państwowe i samorządowe osoby prawne realizujące zadania publiczne. Obowiązek ten ma charakter powszechny i – co do zasady – bezwarunkowy, co oznacza, że organ publiczny musi aktywnie dążyć do usuwania barier.

Dostępność w sektorze publicznym realizowana jest primarnie poprzez projektowanie uniwersalne, a gdy jest to niemożliwe – poprzez racjonalne usprawnienia. Ustawodawca precyzyjnie określił minimalne wymagania w art. 6 UZD, obejmujące m.in. zapewnienie wolnych od barier poziomych i pionowych przestrzeni komunikacyjnych, instalację urządzeń wspomagających słyszenie czy zapewnienie komunikacji w formie zrozumiałej dla osób z niepełnosprawnościami sensorycznymi. Niespełnienie tych wymogów naraża podmiot na sankcje finansowe i odpowiedzialność odszkodowawczą.

1.2. Przesłanki Odmowy

W przeciwieństwie do sektora prywatnego, podmiot publiczny nie może powołać się na brak środków finansowych jako przesłankę odmowy zapewnienia dostępności. Ustawodawca w art. 7 UZD wprowadził wąski katalog okoliczności zwalniających z obowiązku bezpośredniego zapewnienia dostępności, ograniczając je wyłącznie do względów technicznych lub prawnych. Jest to kluczowa różnica systemowa, mająca na celu wymuszenie priorytetyzacji dostępności w wydatkach publicznych.

Przeszkody techniczne definiowane są jako obiektywne bariery inżynieryjne lub konstrukcyjne, które uniemożliwiają zastosowanie standardowych rozwiązań dostępnościowych bez naruszenia integralności lub bezpieczeństwa obiektu. Przykładem może być budynek o specyficznej konstrukcji stropów, w którym instalacja szybu windowego groziłaby katastrofą budowlaną. Ciężar udowodnienia tych okoliczności spoczywa w całości na podmiocie publicznym, który musi dysponować odpowiednimi ekspertyzami technicznymi.

Przeszkody prawne najczęściej wiążą się z ochroną konserwatorską zabytków lub skomplikowaną sytuacją własnościową nieruchomości. W przypadku obiektów wpisanych do rejestru zabytków, ingerencja w tkankę architektoniczną (np. budowa pochylni zewnętrznej) może być niemożliwa ze względu na decyzję konserwatora zabytków. Należy jednak podkreślić, że sama trudność procedury administracyjnej czy konieczność uzyskania zgód nie stanowi wystarczającej przesłanki prawnej do odmowy.

1.3. Dostęp alternatywny

Wystąpienie przesłanek technicznych lub prawnych nie zwalnia podmiotu publicznego z obowiązku działania na rzecz osoby ze szczególnymi potrzebami. Ustawa nakłada w takich przypadkach bezwzględny obowiązek zapewnienia tzw. dostępu alternatywnego. Odmowa realizacji dostępności podstawowej bez jednoczesnego wdrożenia skutecznej alternatywy stanowi rażące naruszenie prawa i otwiera drogę do postępowania skargowego przed Prezesem Zarządu PFRON.

Dostęp alternatywny może przybierać różnorodne formy, w zależności od specyfiki usługi i potrzeb konkretnej osoby. Ustawa wymienia przykładowo: wsparcie innej osoby (np. pracownika urzędu schodzącego do klienta), wsparcie techniczne (np. obsługa zdalna, wykorzystanie technologii asystujących) lub reorganizację pracy podmiotu (np. przeniesienie obsługi do dostępnego pomieszczenia na parterze). Kluczowe jest, aby rozwiązanie to gwarantowało realną możliwość skorzystania z usług publicznych.

Rodzaj przeszkody Przykład  Wymagane działanie 
Techniczna Naruszenie statyki budynku przy montażu windy Zapewnienie schodołazu lub obsługa na parterze
Prawna Brak zgody konserwatora zabytków na przebudowę wejścia Montaż windy mobilnej lub tymczasowej rampy
Finansowa Brak środków w budżecie rocznym Niedopuszczalna odmowa (obowiązek przesunięć budżetowych)

1.4. Procedura wnioskowa

Obywatel napotykający bariery ma prawo złożyć formalny wniosek o zapewnienie dostępności. Warunkiem skutecznego złożenia wniosku jest wykazanie interesu faktycznego, czyli realnej woli skorzystania z usług danego podmiotu, która jest utrudniona przez istniejącą barierę. Wniosek ten jest pismem urzędowym, które uruchamia ściśle określone terminy administracyjne.

Wniosek musi zawierać dane kontaktowe wnioskodawcy, precyzyjne wskazanie bariery architektonicznej, cyfrowej lub informacyjno-komunikacyjnej oraz określenie preferowanego sposobu zapewnienia dostępności. Podmiot publiczny ma 14 dni na realizację żądania. W sytuacjach skomplikowanych termin ten może zostać wydłużony do maksymalnie dwóch miesięcy, jednak podmiot ma obowiązek poinformować o tym fakcie wnioskodawcę, uzasadniając opóźnienie.

Jeżeli podmiot publiczny nie jest w stanie zapewnić dostępności ani w formie podstawowej, ani alternatywnej, lub gdy zaproponowane rozwiązanie alternatywne jest niesatysfakcjonujące dla wnioskodawcy, organ wydaje zawiadomienie o odmowie. Jest to moment kluczowy, od którego biegnie termin na wniesienie skargi do organu nadzorczego. Procedura ta jest sformalizowana i wymaga od obywatela zachowania rygorów terminowych.

Sektor Prywatny 

2.1. Zmiany od czerwca 2025

Sektor prywatny w Polsce, dotychczas regulowany w zakresie dostępności w sposób fragmentaryczny, stoi w obliczu fundamentalnej zmiany. Z dniem 28 czerwca 2025 r. wchodzi w życie ustawa z dnia 26 kwietnia 2024 r. o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze (tzw. Polski Akt o Dostępności). Akt ten implementuje do polskiego porządku prawnego Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/882, znaną jako Europejski Akt o Dostępności (EAA).

Ustawa ta wprowadza obowiązek dostępności dla kluczowych sektorów gospodarki cyfrowej i usługowej, w tym dla handlu elektronicznego (e-commerce), bankowości detalicznej, usług telekomunikacyjnych, dostępu do mediów audiowizualnych oraz transportu pasażerskiego. Obowiązkiem objęte są również produkty sprzętowe, takie jak komputery, terminale płatnicze, bankomaty, biletomaty oraz czytniki książek elektronicznych. Jest to odejście od dobrowolności na rzecz obligatoryjnych standardów technicznych.

2.2. Nieproporcjonalne obciążenie jako przesłanka odmowy

W odróżnieniu od podmiotów publicznych, przedsiębiorcy prywatni dysponują szerszym wachlarzem przesłanek pozwalających na odstąpienie od wymogów dostępności. Kluczową instytucją jest tutaj klauzula „nieproporcjonalnego obciążenia” (disproportionate burden). Zgodnie z art. 14 Dyrektywy EAA oraz odpowiednimi przepisami polskiej ustawy, podmiot gospodarczy może nie stosować określonych wymogów, jeżeli wykaże, że ich spełnienie stanowiłoby dla niego nadmierny ciężar organizacyjny lub finansowy.

Ocena nieproporcjonalności nie może być jednak arbitralna. Przedsiębiorca zobowiązany jest do przeprowadzenia i udokumentowania szczegółowej analizy, uwzględniającej m.in. stosunek kosztów netto dostosowania do całkowitych kosztów operacyjnych, szacowane korzyści dla użytkowników z niepełnosprawnościami oraz cykl życia produktu. Co istotne, sama niska rentowność czy brak priorytetu biznesowego nie stanowią wystarczającego uzasadnienia dla zastosowania tej klauzuli.

Przedsiębiorca powołujący się na nieproporcjonalne obciążenie ma obowiązek poinformować o tym fakcie właściwe organy nadzoru rynku w państwie członkowskim, w którym produkt jest wprowadzany do obrotu lub usługa jest świadczona. W Polsce wiąże się to z koniecznością zgłoszenia do odpowiedniego organu sektorowego (np. Prezesa UKE, Rzecznika Finansowego). Dokumentacja uzasadniająca tę decyzję musi być przechowywana przez okres 5 lat i udostępniana na żądanie organów kontrolnych.

2.3. Zasadnicza zmiana właściwośći produktu lub usługi

Drugą istotną przesłanką zwalniającą z obowiązku zapewnienia dostępności jest ryzyko „zasadniczej zmiany podstawowych właściwości produktu lub usługi”. Oznacza to sytuację, w której dostosowanie do wymogów dostępności zmieniłoby fundamentalny charakter towaru lub uniemożliwiłoby realizację jego pierwotnego celu. Jest to zabezpieczenie dla innowacyjności i specyfiki produktów, które z natury mogą nie być dostępne dla wszystkich grup użytkowników.

Przykładem zastosowania tej klauzuli mogą być specjalistyczne urządzenia medyczne, których interfejs nie może zostać zmodyfikowany bez ryzyka dla bezpieczeństwa pacjenta, lub produkty o unikalnych cechach artystycznych. Podobnie jak w przypadku nieproporcjonalnego obciążenia, powołanie się na tę przesłankę wymaga przeprowadzenia rzetelnej oceny (self-assessment) i posiadania dowodów na to, że techniczne możliwości dostosowania zostały wyczerpane bez ingerencji w istotę produktu.

2.4. Status mikroprzedsiębiorcy

Najbardziej znaczącym wyjątkiem systemowym w polskiej ustawie z 2024 roku jest całkowite wyłączenie mikroprzedsiębiorców świadczących usługi z zakresu obowiązków dostępności. Zgodnie z art. 4 ustawy, firmy zatrudniające mniej niż 10 pracowników i osiągające roczny obrót lub sumę bilansową nieprzekraczającą 2 milionów euro, nie muszą dostosowywać swoich usług (np. stron internetowych, e-sklepów) do nowych wymogów.

To wyłączenie jest szersze niż minimalne wymogi dyrektywy unijnej i ma na celu ochronę najmniejszych podmiotów przed kosztami regulacyjnymi. Oznacza to w praktyce, że konsument nie będzie mógł skutecznie żądać dostępności od małego, lokalnego sklepu internetowego czy osiedlowego dostawcy usług cyfrowych. Należy jednak pamiętać, że wyłączenie to dotyczy wyłącznie usług. Mikroprzedsiębiorcy będący producentami lub importerami produktów objętych ustawą podlegają jej przepisom, choć korzystają z pewnych ułatwień administracyjnych w zakresie dokumentacji.

Analiza sektorowa 

3.1. Handel elektroniczny 

Dla sektora e-commerce rok 2025 oznacza konieczność gruntownej przebudowy platform sprzedażowych. Obowiązek dostępności dotyczy całego procesu zakupowego: od wyszukiwania produktu, przez zapoznanie się z opisem i ceną, aż po finalizację transakcji i płatność. Sklepy internetowe (z wyjątkiem tych prowadzonych przez mikroprzedsiębiorców) będą musiały spełniać standardy WCAG na poziomie AA, co oznacza m.in. kompatybilność z czytnikami ekranu, możliwość nawigacji klawiaturą oraz zapewnienie odpowiedniego kontrastu.

Odmowa zapewnienia dostępności w tym sektorze będzie trudna do uzasadnienia względami technicznymi, biorąc pod uwagę dojrzałość technologii webowych. Przedsiębiorcy mogą próbować powoływać się na nieproporcjonalne obciążenie w przypadku bardzo rozbudowanych, archiwalnych baz produktów, jednak nowe treści muszą być tworzone w standardzie dostępnym. Niespełnienie tych wymogów będzie traktowane jako naruszenie zbiorowych interesów konsumentów.

3.2. Bankowość

Sektor bankowy zostanie objęty jednymi z najbardziej rygorystycznych wymogów. Dostępność musi dotyczyć nie tylko aplikacji mobilnych i stron transakcyjnych, ale także fizycznych urządzeń samoobsługowych, takich jak bankomaty i wpłatomaty. Wymagane będzie m.in. wyposażenie terminali w gniazda słuchawkowe, systemy syntezy mowy oraz klawiatury wyczuwalne dotykiem. W sferze cyfrowej kluczowe będzie zapewnienie dostępnych metod autoryzacji i identyfikacji klienta, alternatywnych dla tradycyjnych tokenów czy kodów SMS.

Odmowa dostępności w bankowości może skutkować poważnymi konsekwencjami prawnymi, włącznie z interwencją Rzecznika Finansowego. Banki, jako instytucje zaufania publicznego i podmioty o znacznych zasobach, będą miały ograniczone możliwości powoływania się na klauzulę nieproporcjonalnego obciążenia. Każda modernizacja floty bankomatów po czerwcu 2025 r. będzie musiała uwzględniać nowe standardy.

3.3. Transport 

W transporcie pasażerskim (kolejowym, autobusowym, lotniczym, wodnym) obowiązki koncentrują się na dostępności cyfrowej informacji o podróży. Strony internetowe przewoźników, aplikacje do zakupu biletów oraz terminale biletowe na dworcach muszą być dostępne dla osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności. Ważnym elementem jest zapewnienie informacji w czasie rzeczywistym (np. o opóźnieniach) w formatach dostępnych, czyli zarówno wizualnych, jak i dźwiękowych.

Wyłączenia w tym sektorze dotyczą głównie usług transportu miejskiego i podmiejskiego w zakresie określonym przez ustawę o publicznym transporcie zbiorowym, jednakże cyfrowe usługi sprzedaży biletów wciąż podlegają rygorom dostępności. Organy nadzoru, takie jak Urząd Transportu Kolejowego (UTK), będą weryfikować zgodność terminali samoobsługowych z wymogami ustawy.

3.4. Książki elektroniczne

Rynek wydawniczy stoi przed wyzwaniem zapewnienia dostępności e-booków. Pliki muszą być przygotowane w formatach umożliwiających zmianę kroju i wielkości czcionki, dostosowanie kontrastu oraz współpracę z syntezatorami mowy (np. format ePUB 3.0). Zabezpieczenia DRM nie mogą blokować funkcji dostępnościowych. Wyłączeniu podlegają jedynie treści, które nie są pod kontrolą wydawcy lub dystrybutora.

Dla platform VOD i dostawców usług medialnych ustawa nakłada obowiązek zapewnienia dostępności interfejsów użytkownika (EPG) oraz samej usługi dostępu do treści audiowizualnych. Oznacza to konieczność implementacji napisów dla niesłyszących, audiodeskrypcji oraz tłumaczeń na język migowy w zakresie określonym przez przepisy sektorowe.

Ochrona prawna

4.1. Postępowanie administracyjne przed PFRON 

W przypadku odmowy zapewnienia dostępności przez podmiot publiczny, podstawową ścieżką jest skarga na brak dostępności. Procedura ta jest ściśle sformalizowana. Po bezskutecznym upływie terminu na realizację wniosku (14 dni, max 2 miesiące) lub otrzymaniu decyzji odmownej, obywatel ma 30 dni na wniesienie skargi do Prezesa Zarządu PFRON. Skarga ta musi spełniać wymogi formalne określone w art. 32 UZD.

Prezes PFRON prowadzi postępowanie wyjaśniające, w którym bada zasadność odmowy podmiotu publicznego. Jeśli stwierdzi naruszenie prawa, wydaje decyzję administracyjną nakazującą zapewnienie dostępności. Decyzja ta jest tytułem egzekucyjnym – w przypadku jej niewykonania na podmiot może zostać nałożona grzywna w celu przymuszenia. Postępowanie to jest bezpłatne dla skarżącego i ma na celu szybkie wymuszenie działań naprawczych.

4.2. Skarga konsumencka

Dla sektora prywatnego ustawodawca przewidział odrębny system nadzoru, oparty na strukturze organów sektorowych. Konsument, który napotka niedostępny produkt lub usługę (np. niedostępny sklep internetowy), może złożyć zawiadomienie do właściwego organu nadzoru rynku. W Polsce system ten jest zdecentralizowany: za telekomunikację odpowiada Prezes UKE, za banki – Rzecznik Finansowy, a za e-handel – Minister Cyfryzacji oraz UOKiK.

Zawiadomienie powinno wskazywać konkretny produkt/usługę, podmiot odpowiedzialny oraz niespełnione wymagania. Organ nadzoru ma szerokie uprawnienia kontrolne: może żądać wyjaśnień, zlecić badania produktu, a w przypadku stwierdzenia naruszeń – nakazać ich usunięcie, wycofać produkt z rynku lub nałożyć karę pieniężną. Kary te mogą być dotkliwe, sięgając nawet 10% rocznego obrotu przedsiębiorstwa w przypadku uporczywego uchylania się od obowiązków.

Sektor gospodarki Organ nadzorujący
Handel elektroniczny Minister Cyfryzacji / Prezes UOKiK
Telekomunikacja  Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej (UKE)
Bankowość  Rzecznik Finansowy / KNF
Transport kolejowy Prezes Urzędu Transportu Kolejowego (UTK)
Transport lotniczy Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego (ULC)
Produkty przemysłowe Wojewódzcy Inspektorzy Inspekcji Handlowej

4.3. Odpowiedzialność cywilna

Niezależnie od ścieżki administracyjnej, osobie poszkodowanej brakiem dostępności przysługuje prawo dochodzenia roszczeń na drodze cywilnej. Podstawą prawną jest tu przede wszystkim Kodeks cywilny (art. 417 k.c. – odpowiedzialność deliktowa władzy publicznej oraz art. 23-24 k.c. – ochrona dóbr osobistych) oraz ustawa o równym traktowaniu.

Sądy powszechne coraz częściej uznają, że brak dostępności, zwłaszcza w przypadku instytucji publicznych i dużych podmiotów komercyjnych, narusza godność osoby z niepełnosprawnością oraz jej prawo do równego traktowania. W takich sprawach można żądać zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę niemajątkową (poczucie wykluczenia, stres). Kluczowe jest orzecznictwo wskazujące na możliwość odwrócenia ciężaru dowodu w sprawach o dyskryminację – to pozwany musi udowodnić, że odmowa dostępności była obiektywnie uzasadniona i nie miała charakteru dyskryminacyjnego.

4.4. Niezgodność towaru z umową

Polski Akt o Dostępności wprowadza rewolucyjną zmianę w relacjach konsumenckich poprzez powiązanie wymogów dostępności z przepisami ustawy o prawach konsumenta. Od czerwca 2025 roku produkt niespełniający wymogów dostępności (np. terminal płatniczy bez obsługi głosowej) będzie z mocy prawa traktowany jako towar niezgodny z umową.

Daje to konsumentowi potężny oręż w postaci rękojmi konsumenckiej. W przypadku stwierdzenia braku dostępności, klient może żądać doprowadzenia towaru do zgodności z umową (naprawy lub wymiany). Jeżeli przedsiębiorca odmówi lub naprawa będzie niemożliwa (co jest prawdopodobne przy wadach systemowych), konsument ma prawo złożyć oświadczenie o obniżeniu ceny lub odstąpieniu od umowy. Mechanizm ten działa bezpośrednio, bez konieczności angażowania organów nadzoru, i uderza w ekonomiczny interes przedsiębiorców oferujących niedostępne produkty.

 Prawo polskie a unijne

5.1. Implementacja dyrektywy 2019/882 w Polsce

Polska implementacja Europejskiego Aktu o Dostępności charakteryzuje się wiernością wobec unijnego pierwowzoru, z kilkoma istotnymi wyjątkami. Ustawodawca polski zdecydował się na pełne wykorzystanie opcji wyłączenia mikroprzedsiębiorców w zakresie usług, co jest rozwiązaniem dopuszczalnym przez dyrektywę, ale nie obligatoryjnym. W efekcie, poziom ochrony konsumenta w Polsce w relacjach z najmniejszymi firmami będzie niższy niż w krajach, które takiego wyłączenia nie zastosowały.

Z drugiej strony, polskie przepisy wprowadzają bardziej rozbudowany system nadzoru rynku, angażujący wiele wyspecjalizowanych organów (UKE, UTK, ULC), podczas gdy dyrektywa pozostawiała państwom swobodę w kształtowaniu struktury kontrolnej. Koordynacyjna rola PFRON jest polską specyfiką, wynikającą z dotychczasowej roli tej instytucji w systemie wsparcia osób z niepełnosprawnościami. Wymogi techniczne, oparte na normie EN 301 549, są tożsame w całej Unii Europejskiej, co zapewnia harmonizację rynku wewnętrznego.

5.2. Rola norm zharmonizowanych

Fundamentem unijnego systemu dostępności są normy zharmonizowane, w szczególności norma EN 301 549 dotycząca dostępności produktów i usług ICT. Prawo polskie odsyła do tych norm jako „bezpiecznej przystani” (safe harbour) dla przedsiębiorców. Spełnienie wymagań normy daje domniemanie zgodności produktu z ustawą. Jest to mechanizm ułatwiający przedsiębiorcom weryfikację swoich produktów, a jednocześnie zapewniający jednolity standard dostępności w całej Europie.

Brak precyzyjnych wytycznych w samej ustawie sprawia, że znajomość tych norm staje się kluczowa dla inżynierów i projektantów. Odmowa zapewnienia dostępności z powołaniem się na trudności techniczne będzie oceniana przez organy nadzoru właśnie przez pryzmat możliwości, jakie dają współczesne standardy technologiczne opisane w normach.

Podsumowanie

Analiza stanu prawnego prowadzi do wniosku, że polski system ochrony praw osób ze szczególnymi potrzebami ewoluuje w kierunku modelu hybrydowego, łączącego rygorystyczne obowiązki publiczne z regulowanym rynkiem prywatnym. Podmioty publiczne mają bardzo ograniczone pole do odmowy zapewnienia dostępności, a brak środków finansowych nie jest dla nich usprawiedliwieniem. Sektor prywatny, choć zyskał nowe obowiązki, otrzymał również narzędzia ochronne w postaci klauzul nieproporcjonalnego obciążenia i wyłączeń dla mikroprzedsiębiorców.

Dla osób ze szczególnymi potrzebami kluczowa jest świadomość przysługujących im środków prawnych. W relacjach z administracją najskuteczniejszą drogą pozostaje wniosek o dostępność i skarga do PFRON. W relacjach rynkowych, po roku 2025, na znaczeniu zyska instytucja niezgodności towaru z umową oraz skargi do organów nadzoru rynku. System ten, choć skomplikowany instytucjonalnie, tworzy spójną sieć nacisku, w której odmowa dostępności staje się dla podmiotów coraz bardziej kosztowna – zarówno wizerunkowo, jak i finansowo.

Cytowane prace

  1. Jak korzystać z prawa do dostępności – Poradnik – Fundusze Europejskie, otwierano: stycznia 22, 2026, https://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/media/141309/Poradnik_jakkorzystaczprawadostepnosci.pdf
  2. Polski Akt o Dostępności — usługi handlu elektronicznego – Dostępność cyfrowa – Gov.pl, otwierano: stycznia 22, 2026, https://www.gov.pl/web/dostepnosc-cyfrowa/polski-akt-o-dostepnosci–uslugi-handlu-elektronicznego
  3. What is The European Accessibility Act 2025 And How to Prepare? – Delante, otwierano: stycznia 22, 2026, https://delante.co/what-is-the-european-accessibility-act-2025-and-how-to-prepare/
  4. Zapewnianie dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami. – Dz.U.2024.1411 t.j. – OpenLEX – ustawy, otwierano: stycznia 22, 2026, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/zapewnianie-dostepnosci-osobom-ze-szczegolnymi-potrzebami-18889037
  5. Postępowanie z wnioskami i skargami w kontekście Ustawy o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami. – Portal wiedzy o zarządzaniu dziedzictwem w gminach – NID, otwierano: stycznia 22, 2026, https://samorzad.nid.pl/baza_wiedzy/postepowanie-z-wnioskami-i-skargami-w-kontekscie-ustawy-o-zapewnianiu-dostepnosci-osobom-ze-szczegolnymi-potrzebami/
  6. [Dostęp alternatywny] – Art. 7. – Zapewnianie dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami. – Dz.U.2024.1411 t.j. – ustawy, otwierano: stycznia 22, 2026, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/zapewnianie-dostepnosci-osobom-ze-szczegolnymi-potrzebami-18889037/art-7
  7. Większość skarg na brak dostępności nie spełniała wymogów formalnych – Prawo.pl, otwierano: stycznia 22, 2026, https://www.prawo.pl/samorzad/jak-dobrze-zlozyc-skarge-na-brak-dostepnosci,524008.html
  8. Wniosek o zapewnienie dostępności – Ministerstwo Sprawiedliwości – Portal Gov.pl, otwierano: stycznia 22, 2026, https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/wniosek-o-zapewnienie-dostepnosci
  9. Postępowanie skargowe – Rozdział 4 – Zapewnianie dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami. – Dz.U.2024.1411 t.j. – ustawy, otwierano: stycznia 22, 2026, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/zapewnianie-dostepnosci-osobom-ze-szczegolnymi-potrzebami-18889037/roz-4
  10. Brak dostępności architektonicznej lub informacyjno-komunikacyjnej – Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej – Fundusze Europejskie, otwierano: stycznia 22, 2026, https://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/strony/o-funduszach/fundusze-europejskie-bez-barier/dostepnosc/ustawa/skarga/brak-dostepnosci-architektonicznej-lub-informacyjno-komunikacyjnej/
  11. Czym jest Polski Akt o Dostępności i czy dotyczy Twojej firmy …, otwierano: stycznia 22, 2026, https://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/strony/o-funduszach/fundusze-europejskie-bez-barier/dostepnosc/polski-akt-o-dostepnosci/czy-pad-dotyczy-twojej-firmy/
  12. Polski Akt o Dostępności – co zmienia nowa ustawa i kogo dotyczy? – Legalniewsieci.pl, otwierano: stycznia 22, 2026, https://www.legalniewsieci.pl/aktualnosci/polski-akt-o-dostepnosci–co-zmienia-nowa-ustawa-i-kogo-dotyczy
  13. Zapewnianie spełniania wymagań dostępności produktów i usług – Rozdział 2 – ustawy, otwierano: stycznia 22, 2026, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/zapewnianie-spelniania-wymagan-dostepnosci-niektorych-produktow-21977411/roz-2
  14. eur-lex.europa.eu, otwierano: stycznia 22, 2026, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX:32019L0882
  15. „Informacje o wymaganiach dostępności produktów i usług oraz obowiązkach podmiotów gospodarczych określonych w ustawie” – Wojewódzki Inspektorat Transportu Drogowego w Opolu – Portal Gov.pl, otwierano: stycznia 22, 2026, https://www.gov.pl/web/witd-opole/informacje-o-wymaganiach-dostepnosci-produktow-i-uslug-oraz-obowiazkach-podmiotow-gospodarczych-okreslonych-w-ustawie
  16. The European Accessibility Act: What should financial services firms be focusing on as the June 2025 compliance deadline approaches? – Hogan Lovells, otwierano: stycznia 22, 2026, https://www.hoganlovells.com/en/publications/the-european-accessibility-act-what-should-financial-services-firms-be-focusing-on-as-the-june-2025
  17. European Accessibility Act: is it time to update your websites, products & services to meet Europe’s accessibility requirements? – Bird & Bird, otwierano: stycznia 22, 2026, https://www.twobirds.com/en/insights/2024/global/european-accessibility-act
  18. Ustawa z dnia 26 kwietnia 2024 r. o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze – deklaracja-dostepnosci.info, otwierano: stycznia 22, 2026, https://www.deklaracja-dostepnosci.info/prawo/eaa
  19. Polski Akt o Dostępności 2025 – nowe wymagania – Dimotely, otwierano: stycznia 22, 2026, https://dimotely.pl/blog/polski-akt-o-dostepnosci/
  20. Poradnik dla mikroprzedsiębiorstw w zakresie dostępności produktów i usług – Fundusze Europejskie, otwierano: stycznia 22, 2026, https://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/media/156522/PoradnikMFiPRdlamikroprzedsiebiorcow.pdf
  21. Kto ma obowiązek zapewniać dostępność produktów i usług – Europejski akt o dostępności, otwierano: stycznia 22, 2026, https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/005142
  22. Nadzór rynku – Biuletyn Informacji Publicznej PFRON, otwierano: stycznia 22, 2026, https://bip.pfron.org.pl/nadzor-rynku/
  23. The European Accessibility Act for non-EU members – International Publishers Association, otwierano: stycznia 22, 2026, https://internationalpublishers.org/the-european-accessibility-act-for-non-eu-members/
  24. [Skarga na brak dostępności architektonicznej lub informacyjno-komunikacyjnej] – Art. 32. – Zapewnianie dostępności osobom ze… – Dz.U.2024.1411 t.j. – ustawy, otwierano: stycznia 22, 2026, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/zapewnianie-dostepnosci-osobom-ze-szczegolnymi-potrzebami-18889037/art-32
  25. Jak korzystać z prawa do dostępności – Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, otwierano: stycznia 22, 2026, https://www.pfron.org.pl/aktualnosci/szczegoly-aktualnosci/news/jak-korzystac-z-prawa-do-dostepnosci/
  26. Skarga na brak dostępności architektonicznej lub informacyjno-komunikacyjnej – Biuletyn Informacji Publicznej – Główny Urząd Statystyczny, otwierano: stycznia 22, 2026, https://bip.stat.gov.pl/urzad-statystyczny-we-wroclawiu/dostepnosc/skarga-na-brak-dostepnosci-architektonicznej-lub-informacyjno-komunikacyjnej/
  27. Odpowiedzialność odszkodowawcza za niewydanie decyzji administracyjnej, otwierano: stycznia 22, 2026, https://repozytorium.uni.wroc.pl/Content/41150/PDF/003.pdf
  28. Każdy przypadek nierównego traktowania to dyskryminacja – KPMG International, otwierano: stycznia 22, 2026, https://kpmg.com/pl/pl/wiedza/prawo/kazdy-przypadek-nierownego-traktowania-to-dyskryminacja-blog-prawny.html
  29. RÓWNE TRAKTOWANIE W ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ Dyskryminacja ( łac. discriminatio – rozróżnienie) oznacza nierówne, niespr – Gov.pl, otwierano: stycznia 22, 2026, https://www.gov.pl/attachment/a5b0eb67-c334-4223-a5b5-0e578ba1df73
  30. [Uprawnienia konsumenta w przypadku braku zgodności z umową] – Art. 43d. – Prawa konsumenta. – Dz.U.2024.1796 t.j. – LEX, otwierano: stycznia 22, 2026, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/prawa-konsumenta-18105223/art-43-d
  31. Ustawa o rękojmi: Kompleksowy przewodnik po prawach konsumenta i przedsiębiorcy w 2024 roku – Kancelaria i Porady Prawne, otwierano: stycznia 22, 2026, https://adwokatpazdan.pl/blog/ustawa-o-rekojmi-kompleksowy-przewodnik-po-prawach-konsumenta-i-przedsiebiorcy-w-2024-roku/
  32. Niezgodność towaru z umową – UOKiK – Prawa konsumenta, otwierano: stycznia 22, 2026, https://prawakonsumenta.uokik.gov.pl/reklamacja/niezgodnosc/
  33. ABC KONSUMENTA – REKLAMACJA i NIEZGODNOŚĆ TOWARU Z UMOWĄ. – Serwis Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Szczecinie, otwierano: stycznia 22, 2026, https://konsument.um.szczecin.pl/chapter_127007.asp?soid=EA7D95D3F13E4A02B65A35163F317E0E
  34. EU Accessibility Act in Poland: Details Business Should Know, otwierano: stycznia 22, 2026, https://quertum.net/european-accessibility-act-in-poland/
  35. Zakres podmiotowy ustawy o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług – Radca Prawny w Administracji – Centrum Szkoleniowe, otwierano: stycznia 22, 2026, https://szkolenia.rpwa.pl/blog/zakres-podmiotowy-ustawy-o-zapewnianiu-spelniania-wymagan-dostepnosci-niektorych-produktow-i-uslug/
  36. Zapewnienie dostępności konieczne, za jej brak grożą kary – Prawo.pl, otwierano: stycznia 22, 2026, https://www.prawo.pl/samorzad/zapewnienie-dostepnosci-w-urzedach-kto-podlega-ustawie-o,508196.html
  37. Europejski Akt o Dostępności w Polsce – Bird & Bird, otwierano: stycznia 22, 2026, https://www.twobirds.com/pl/insights/2025/poland/250625-europejski-akt-o-dostepnosci-w-polsce
  38. Polski Akt o Dostępności – nowe standardy równego dostępu do produktów i usług, otwierano: stycznia 22, 2026, https://uclp.com.pl/polski-akt-o-dostepnosci-nowe-standardy-rownego-dostepu-do-produktow-i-uslug/
  39. Złóż skargę na brak dostępności podmiotu publicznego: dostepnosc.pfron.org.pl, otwierano: stycznia 22, 2026, https://dostepnosc.pfron.org.pl/kafelki/skarga/skarga-na-bark-dostepnosci/zloz-skarge-na-brak-dostepnosci-2
  40. Jak złożyć skargę na brak dostępności podmiotu publicznego?: dostepnosc.pfron.org.pl, otwierano: stycznia 22, 2026, https://dostepnosc.pfron.org.pl/kafelki/skarga/skarga-na-bark-dostepnosci
  41. Masz prawo – złóż skargę na brak dostępności – Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej – Fundusze Europejskie, otwierano: stycznia 22, 2026, https://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/strony/o-funduszach/fundusze-europejskie-bez-barier/dostepnosc/program/aktualnosci/masz-prawo-zloz-skarge-na-brak-dostepnosci/
  42. Skarga na brak dostępności architektonicznej, cyfrowej lub informacyjno-komunikacyjnej – Warmińsko-Mazurski Urząd Wojewódzki w Olsztynie – Portal Gov.pl, otwierano: stycznia 22, 2026, https://www.gov.pl/web/uw-warminsko-mazurski/skarga-na-brak-dostepnosci-architektonicznej-lub-informacyjno-komunikacyjnej
  43. Złóż skargę na brak dostępności architektonicznej lub informacyjno-komunikacyjnej – Gov.pl, otwierano: stycznia 22, 2026, https://www.gov.pl/web/gov/zloz-skarge-na-brak-dostepnosci-architektonicznej-lub-informacyjno-komunikacyjnej
  44. Procedura dostępności – Sąd Okręgowy w Przemyślu, otwierano: stycznia 22, 2026, https://przemysl.so.gov.pl/dostepnoscso/procedura-dostepnosci-so-przemysl.html
  45. Wniosek o zapewnienie dostępności – Sąd Okręgowy w Zielonej Górze, otwierano: stycznia 22, 2026, https://zielona-gora.so.gov.pl/?mod=275
  46. [Odpowiedzialność odszkodowawcza władzy publicznej] – Art. 417. – Kodeks cywilny. – LEX, otwierano: stycznia 22, 2026, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kodeks-cywilny-16785996/art-417
  47. Skarga na brak dostępności – Infor.pl – Sektor publiczny, otwierano: stycznia 22, 2026, https://samorzad.infor.pl/sektor/organizacja/ustroj_i_jednostki/5561897,Skarga-na-brak-dostepnosci.html
  48. Odpowiedzialność odszkodowawcza władzy publicznej – Wardyński i Wspólnicy, otwierano: stycznia 22, 2026, https://wardynski.com.pl/upload/wordpress/2016/11/Wardynski-i-Wspolnicy_-Odpowiedzialnosc-odszkodowawcza-wladzy-publicznej.pdf
  49. Ustawa o dostępności już uchwalona! Sprawdź, jakie obowiązki czekają podmioty gospodarcze – iFirma, otwierano: stycznia 22, 2026, https://www.ifirma.pl/blog/ustawa-o-dostepnosci-juz-uchwalona-sprawdz-obowiazki/
  50. Ustawa o dostępności – ważny obowiązek dla wielu przedsiębiorców – Kancelaria Raczyński Skalski & Partners, otwierano: stycznia 22, 2026, https://rsplegal.pl/ustawa-o-dostepnosci-wazny-obowiazek-dla-wielu-przedsiebiorcow/
  51. Dyrektywa PLD (2024/2853), czyli nowa odsłona odpowiedzialności za produkt niebezpieczny – PARP – Centrum Rozwoju MŚP, otwierano: stycznia 22, 2026, https://www.parp.gov.pl/component/content/article/88223:dyrektywa-pld-2024-2853-czyli-nowa-odslona-odpowiedzialnosci-za-produkt-niebezpieczny?fbclid=IwY2xjawJGMNNleHRuA2FlbQIxMAABHSjmVmRmErLcaCV-zRo9UNir1EfymiCYwZ4P_sJknr5SKL-PXs7SBiSfTw_aem_unqsTuske6u3USUJ5Rkpeg
  52. Nowe wymagania dostępności produktów i usług dla osób z niepełnosprawnościami, otwierano: stycznia 22, 2026, https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/-wymagania-dostepnosci-produktow-i-uslug-dla-osob-z-niepelnosprawnosciami
  53. PIP nie będzie karał za dyskryminację w ogłoszeniach o pracę i rekrutacji ale może nakazać zmianę treści. Odszkodowanie (co najmniej minimalne wynagrodzenie) można uzyskać przed sądem pracy – Infor, otwierano: stycznia 22, 2026, https://www.infor.pl/prawo/nowosci-prawne/7493011,pip-nie-bedzie-karal-za-dyskryminacje-w-ogloszeniach-o-prace-i-rekrutacji-ale-moze-nakazac-zmiane-tresci-odszkodowanie-co-najmniej-minimalne-wynagrodzenie-mozna-uzyskac-przed-sadem-pracy.html
  54. Dostępność niektórych produktów i usług – jakich roszczeń od użytkowników mogą spodziewać się przedsiębiorcy w związku z nowymi regulacjami? – MDL Kancelaria Prawna, otwierano: stycznia 22, 2026, https://mdl-kancelariaprawna.pl/porady-prawne/dostepnosc-niektorych-produktow-i-uslug-jakich-roszczen-od-uzytkownikow-moga-spodziewac-sie-przedsiebiorcy-w-zwiazku-z-nowymi-regulacjami/
  55. Nadzór rynku w zakresie spełniania wymagań dostępności produktów i usług – Rozdział 5 – ustawy, otwierano: stycznia 22, 2026, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/zapewnianie-spelniania-wymagan-dostepnosci-niektorych-produktow-21977411/roz-5
  56. Kontrola dostępności – Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej – Fundusze Europejskie, otwierano: stycznia 22, 2026, https://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/strony/o-funduszach/fundusze-europejskie-bez-barier/dostepnosc/polski-akt-o-dostepnosci/poznaj-instytucje-ktore-cie-nadzoruja/
  57. System oceny zgodności i nadzoru rynku – Ministerstwo Rozwoju i Technologii – Gov.pl, otwierano: stycznia 22, 2026, https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/system-oceny-zgodnosci-i-nadzoru-rynku
  58. Dla konsumentów – Rzecznik Finansowy, otwierano: stycznia 22, 2026, https://rf.gov.pl/dostepnosc/dla-konsumentow/
  59. Obowiązek dostępności – kto musi złożyć raport? – Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej – Fundusze Europejskie, otwierano: stycznia 22, 2026, https://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/strony/wiadomosci/obowiazek-dostepnosci-kto-musi-zlozyc-raport/
  60. [Zapewnianie dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami przez podmioty inne niż podmiot publiczny] – Art. 5. – ustawy, otwierano: stycznia 22, 2026, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/zapewnianie-dostepnosci-osobom-ze-szczegolnymi-potrzebami-18889037/art-5
  61. Uzyskaj nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym – Biznes.gov, otwierano: stycznia 22, 2026, https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/ou110
  62. I C 307/21 Szczegóły orzeczenia – System Analizy Orzeczeń Sądowych – SAOS, otwierano: stycznia 22, 2026, https://www.saos.org.pl/judgments/462977
  63. Dyskryminacja ze względu na status społeczno-ekonomiczny – KIRP, otwierano: stycznia 22, 2026, https://kirp.pl/wp-content/uploads/2020/07/dr-adam-ploszka-dyskryminacja-ze-wzgledu-na-status-spoleczno-ekonomiczny.-webinarium.pdf
  64. Dyskryminacja i równe traktowanie innych osób niż pracownicy – Biznes.gov, otwierano: stycznia 22, 2026, https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/00180
  65. Równe traktowanie w dostępie do dóbr i usług, otwierano: stycznia 22, 2026, https://www.ptpa.org.pl/site/assets/files/1029/poradnik_dla_osob_slabowidzacych_-_rowne_traktowanie_w_dostepie_do_dobr_i_uslug.pdf
  66. Równe traktowanie, otwierano: stycznia 22, 2026, https://www.poznan.uw.gov.pl/system/files/zalaczniki/rowne_traktowanie_-_przepisy_prawa_w_polsce_-_aktualizacja_24.06.2025_r.pdf
  67. Wdrożenie niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania. – Dz.U.2025.1452 t.j. – ustawy, otwierano: stycznia 22, 2026, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/wdrozenie-niektorych-przepisow-unii-europejskiej-w-zakresie-rownego-17671423
  68. Ochrona przed dyskryminacją w Polsce Stan prawny i świadomość społeczna. Wnioski i rekomendacje RPO, otwierano: stycznia 22, 2026, https://bip.brpo.gov.pl/sites/default/files/Ochrona_przed-_dyskryminacja_w_Polsce.pdf
  69. Zakaz dyskryminacji w dostępie do dóbr i usług a prawa podstawowe usługobiorców i usługodawców w prawie Unii Europejskiej – WPiA UW, otwierano: stycznia 22, 2026, https://wpia.uw.edu.pl/uploads/media/5ee31b739a3a4/zakaz-dyskryminacji-w-dostepie-do-dobr-i-uslug-a-prawa-podstawowe-uslugobiorcow-i-uslugodawcow-w-prawie-unii-europejskiej.pdf
  70. Nowe przepisy o dostępności – jak ułatwić osobom z niepełnosprawnościami korzystanie z usług i produktów – PARP – Centrum Rozwoju MŚP, otwierano: stycznia 22, 2026, https://www.parp.gov.pl/component/content/article/89708:nowe-przepisy-o-dostepnosci-jak-ulatwic-osobom-z-niepelnosprawnosciami-korzystanie-z-uslug-i-produktow